De Nachtwacht (1642) - Rembrandt

Rembrandt van Rijn, De Nachtwacht, 1642, olieverf op doek, 380 x 455 cm, Rijksmuseum, Amsterdam
Rembrandt van Rijn, De Nachtwacht, 1642, olieverf op doek, 380 x 455 cm, Rijksmuseum, Amsterdam
Kunstenaar Rembrandt
Land Nederland
Stijl / Stroming / Periode barok 17e eeuw
Locatie / Museum Rijksmuseum, Amsterdam

 

De oorspronkelijke titel van het schilderij De nachtwacht is De compagnie van Frans Banning Cocq en luitenant Willem van Ruytenburgh maakt zich gereed om uit te marcheren. Het is een groepsportret van de Amsterdamse schutterij, onder leiding van kapitein Frans Banninck Cocq en luitenant Willem van Ruytenburch.

Het genre van een dergelijk groepsportret is niet uitzonderlijk in de tijd van Rembrandt. In Amsterdam vormden schuttersstukken een eigen traditie. Bijzonder aan dit monumentale schilderij is echter de originele benadering van het groepsportret. Niet alle personen staan er namelijk even duidelijk herkenbaar op. Het gezicht van een van de figuren wordt zelfs bijna geheel aan het zicht onttrokken, doordat de uitgestrekte arm van een andere figuur voor zijn gezicht langs gaat. De voorstelling van het schilderij is daarom misschien niet voor alle geportretteerden de meest gewenste weergave. Maar met de dynamische opstelling van deze groep weet Rembrandt de compositie te verlevendigen. De dynamiek maakt de weergav zeer realistisch. Het beweeglijke geheel oogt als een onverwacht gemaakt fotografisch snapshot.

Groepsportretten van collega-schilders uit dezelfde periode daarentegen hebben veelal een statisch karakter. De leden van de schutterij staan op deze portretten stijfjes naast elkaar geportretteerd, als je het vergelijkt met de dynamiek van De Nachtwacht. Alle geportretteerden worden met evenveel nadruk en even gedetailleerd weergegeven.