Lucas van Leyden (1489/1494-1533)

Een voorbeeld voor Rembrandt

Van onze redactie
 
De Noord-Nederlandse kunstenaar Lucas van Leyden is vooral bekend vanwege zijn houtsneden en gravures, afbeeldingen die op een metalen plaat vervaardigd worden en daarna afgedrukt. De veelzijdige kunstenaar maakte echter ook schilderijen, tekeningen en glasschilderingen. Hij onderzocht de mogelijkheden van de etstechniek al kort na de uitvinding daarvan.

Lucas van Leyden, De zondeval, gravure, ca. 1506, 12 x 9 cm, Rijksmuseum Amsterdam
Lucas van Leyden, De zondeval, gravure, ca. 1506, 12 x 9 cm, Rijksmuseum Amsterdam

Er was regelmatig contact tussen Van Leyden en de Duitse kunstenaar Albrecht Dürer. De kunstenaars bewonderden elkaars werk. Dürer kocht zelfs alle gravures van Van Leyden, toen ze elkaar ontmoetten in Antwerpen in 1521. Daar maakte Dürer ook een portret van Van Leyden. Door zijn contact met Dürer en ook met de kunstschilder en prentmaker Jan Gossaert, was de kunstenaar goed op de hoogte van de kunst van de Italiaanse renaissance. De prentkunst was van groot belang voor de kennis over de renaissancekunst. Kunstenaars hoefden niet meer naar Italië af te reizen, maar konden via prenten de belangrijke ontwikkelingen volgen. Op die manier heeft Van Leyden de kunst van Rafaël, één van de toonaangevende meesters van de hoogrenaissance leren kennen. Maar het werk van Van Leyden is beslist geen nabootsing van deze stijl. Zijn werk is eerder een voorbeeld van de kunst uit de overgangsperiode tussen de gotiek van de late middeleeuwen en de renaissance. Een belangrijk element in het werk van Van Leyden is de verhalende vorm van zijn taferelen. De geestelijke gevoelens van de personages in zijn schilderijen worden nadrukkelijker in beeld gebracht dan in de middeleeuwen. Zie hiervoor bijvoorbeeld zijn schilderij De waarzegster (ca.1508-1510). Van Leyden maakte vooral etsen en schilderijen naar Bijbelse vertellingen. Zijn werk werd bijzonder gewaardeerd, het is bekend dat net als Dürer ook Rembrandt al zijn prenten verzamelde.