Lucas Cranach de Oude (1472-1553)

Van onze redactie
 

Lucas Cranach de Oude is een Duitse kunstschilder uit de tijd van de renaissance. Net als Albrecht Dürer, Matthias Grünewald, Hans Holbein de Jonge, Albert Altdorfer en Hans Baldung Grien wordt de kunstenaar gerekend tot de bloeitijd van de Duitse schilderkunst en grafiek van omstreeks 1500.

Lucas Cranach de Oude, Drie Gratiën, 1530, olieverf op paneel, 58 x 38 cm, privécollectie
Lucas Cranach de Oude, Drie Gratiën, 1530, olieverf op paneel, 58 x 38 cm, privécollectie

Zijn vader was ook schilder, en later zou ook zijn eigen zoon Lucas Cranach de Jongere kunstschilder worden. In 1472 werd hij geboren in Cranach, de stad waar hij zijn achternaam aan ontleend. Cranach was een echte ondernemer. Hij bezat een apotheek, een drukkerij en een eetgelegenheid. Maar de kunst was zijn allergrootste passie. In 1504 werd hij door keurvorst Frederik de Wijze tot Saksisch hofschilder benoemd. In de periode daarvoor, van 1500 tot 1504, verbleef hij in Wenen. Daar vervaardigde hij portretten van geleerden en hun vrouwen, naast Bijbelse taferelen. Zijn bekendste portret is dat van zijn vriend en aanstichter van de Reformatie, Martin Luther. Later zullen vele kunstenaars het portret geschilderd door Cranach raadplegen, wanneer ze een beeltenis van Luther nodig hebben. Cranach sympathiseerde met de Reformatie en illustreerde tevens de Lutherbijbel van 1522. Ondanks zijn sympathie voor de Reformatie, schilderde hij altaarstukken en religieuze schilderijen volgens de gebruikelijke iconografie.
 

De stijl van de Donauschool

Cranach schilderde voornamelijk in de stijl van de Donauschool. De kunstschilders van deze school verenigden de stijl van de Noord Italiaanse renaissance met stijlkenmerken van de Duitse late gotiek. In de schilderijen van deze kunstenaars worden mens en landschap op evenwichtige wijze in beeld gebracht. Dit in tegenstelling tot de kunst van de middeleeuwen, waarin het landschap slechts een ondergeschikte rol was toebedeeld. In het werk van de kunstenaars van de Donauschool wordt de mens als onderdeel van de machtige goddelijke schepping weergegeven.
 

Schilder van het vrouwelijk naakt

Cranach overleed in 1553 in Weimar. Hij heeft een groot oeuvre nagelaten. Met zijn assistenten had hij 'aan de lopende band' schilderijen en koperetsen afgeleverd. Naast zijn portretten en religieuze werk, is Cranach ook bekend om zijn schilderijen van het vrouwelijk naakt, waarbij de figuur een doorzichtige sluier voorhoudt. Ook deze schilderijen tonen de humanistische invloed van de renaissance, onder meer door verwijzingen naar de klassieke oudheid, zoals het schilderij van de Drie Gratiën uit 1530 (zie afbeelding).
 
 

SCHILDERIJEN CRANACH DE OUDE