Judith Leyster (1609 – 1660)

Van onze redactie
  
Judith Leyster, een Hollandse kunstschilder uit de Gouden Eeuw, was een leerling van Frans Hals in haar geboortestad Haarlem. Een aantal van haar doeken was zo exact in de stijl van haar leermeester geschilderd, dat ze in eerste instantie aan hem werden toegeschreven.

Judith Leyster, Zelfportret, ca. 1630, olieverf op doek, 75 x 65 cm, National Gallery of Art, Washington DC
Judith Leyster, Zelfportret, ca. 1630, olieverf op doek, 75 x 65 cm, National Gallery of Art, Washington DC

Leyster is vooral bekend vanwege haar genrestukken, taferelen uit het dagelijks leven, maar ook vanwege stillevens. Daarnaast schilderde ze portretten, zoals het zelfportret bovenaan deze pagina. Na waarschijnlijk eerst in de leer te zijn geweest bij de gerespecteerde landschap en portretschilder Frans de Grebber, werkte ze in het atelier van Hals. Daar werkte ook Dirck Hals, zijn jongere broer, door wie Leyster eveneens beïnvloed werd. Beide schilderden zij vrolijke genrestukken met vooral musicerende mensen. Leyster trouwde in 1636 met kunstschilder Jan Miense Molenaer, die ook schilderde in de stijl van Frans Hals. Leyster deelde met haar man een atelier. Er is ook enige invloed van Molenaer in het werk van Leyster zichtbaar.
Leyster leefde in de zeventiende eeuw, waarin het kunstenaarschap toch vooral werd gezien als een mannenberoep. Vanaf 1636 stond Leyster als enige vrouw bij het gilde voor kunstschilders ingeschreven. Het gilde was een genootschap waar kunstenaars en ambachtslieden zich destijds bij aansloten, opgericht om de rechten en belangen van deze vaklieden te beschermen. Bijzonder is dat ze als jonge vrouw, voordat ze getrouwd was, haar eigen atelier begon, wat getuigd van een zelfstandige, ondernemende instelling. Hoewel ze tijdens haar leven wel naam had gemaakt, is de kunstenares daarna lange tijd in de kunstgeschiedenis over het hoofd gezien. Pas sinds het eind van de negentiende eeuw geniet haar werk opnieuw bekendheid. Haar oeuvre is maar klein, er zijn ongeveer twintig werken van haar bekend. Het grootste deel daarvan schilderde ze voor haar trouwen, tussen 1629 en 1635. Tijdens haar huwelijk baarde Leyster vijf kinderen. Uit die periode is maar één schilderij bekend, een aquarel van een tulp. Zeker is ook dat ze actief was op zakelijk gebied, de kunsthandel en de zaken van haar man vielen vooral onder haar verantwoordelijkheid. Ook was ze nauw betrokken bij de aankoop van hun huizen in Amsterdam, Haarlem en Heemstede. Ze stond dan ook bekend als iemand met een ‘goed en cloeck verstand’. Leyster en haar man werden beide ernstig ziek in het najaar van 1659. Ze besloten een gezamenlijk testament op te maken. Enkele maanden later overleed Leyster inderdaad, maar haar man overleefde haar nog acht jaar.
 

SCHILDERIJEN LEYSTER