Gerard Dou (1613-1675)

Van onze redactie
  
Gerard Dou (of: Gerrit Dou) behoort tot de meest succesvolle en best betaalde kunstschilders van de Gouden Eeuw. Hij verwierf zelfs roem in het buitenland, Koningin Christina van Zweden en groothertog Cosimo III van Toscane behoorden tot de verzamelaars van zijn werk. Hij werd achtereenvolgens door zijn vader, een glasschilder te Leiden, de glasschilder Pieter Couwenhorn en Rembrandt opgeleid. Bij de laatste, bij wie hij in 1628 als veertienjarige in de leer ging, leerde hij op diens wijze het contrast tussen licht en donker toe te passen. Deze duidelijke invloed van Rembrandt blijft gedurende de rest van zijn carrìere zichtbaar in zijn werk.

Gerard Dou, De Waterzuchtige, 1663, olieverf op hout, 83 x 67 cm, Musée National du Louvre, Parijs
Gerard Dou, De Waterzuchtige, 1663, olieverf op hout, 83 x 67 cm, Musée National du Louvre, Parijs

Tijdens zijn leertijd schildert hij enkele portretten van Rembrandt en ook een beroemd portret van de moeder van Rembrandt, dat zich in het Rijksmuseum te Amsterdam bevindt. In 1632, omstreeks de tijd dat Rembrandt vertrekt naar Amsterdam, start Gerard Dou zijn praktijk als zelfstandig kunstschilder te Leiden, waar hij zich toelegt op het vervaardigen van kleine genrestukken. Zijn schilderijen verbeelden het dagelijks leven, en worden gekenmerkt door een intieme sfeer. Ze blinken uit door een verfijnde gedetailleerdheid. Dou kan beschouwd worden als de grondlegger van de Leidse fijnschilderkunst. Bekend is de kunstenaar ook vanwege zijn 'kaerslichten', donkere schilderijtjes, waarop de lichtbron binnen het geschilderde tafereel soms letterlijk uitsluitend bestaat uit kaarslicht. Daarnaast schilderde hij stillevens en portretten. Het geraffineerde illusionisme, dat Dou in zijn schilderijen wist te bereiken, sprak tot de verbeelding van zijn tijdgenoten en men probeerde hem daarin te evenaren. Toch zijn er slechts weinig andere fijnschilders, ten tijde van de barok in Leiden, die zijn niveau hebben weten te bereiken. Dou had net als Rembrandt vele leerlingen, onder wie Frans van Mieris, Godfried Schalcken en Quirijn van Brekelenkam. 
De kunstenaar liet een groot oeuvre achter van meer dan 200 schilderijen. In Nederland bevindt het werk van Dou zich in het Rijksmuseum te Amsterdam, Museum Boijmans Van Beuningen te Rotterdam, het Mauritshuis te Den Haag en Museum de Lakenhal te Leiden. Daarnaast zijn zijn werken te vinden in toonaangevende buitenlandse musea als de Hermitage in St. Petersburg, het Louvre te Parijs ,de National Gallery in Londen en het J. Paul Getty Museum te Los Angeles.
 

Schilderijen van Gerard Dou