Ferdinand Hodler (1853-1918)

Van onze redactie
 
Het werk van de Zwitserse kunstenaar Ferdinand Hodler wordt gerekend tot de jugendstil en het symbolisme. In het begin van zijn carrière schilderde hij nog in de stijl van het impressionisme.

Nadat hij het werk van uiteenlopende kunstenaars als Leonardo Da Vinci, Albrecht Dürer en Gustave Courbet had bestudeerd, veranderde zijn penseelstreek. Deze werd hoekiger en stugger. Tot omstreeks 1895 voerde jugendstil en symbolisme de boventoon in zijn werk. De vormelementen, welke zijn composities bepaalden, werden in realistische stijl weergegeven en refereerden aan een diepere achterliggende betekenis. Hodler werd sterk beïnvloed door de Noorse kunstenaar Edvard Munch. Historiestukken, de mens en het landschap zijn het onderwerp van zijn latere, expressiever geschilderde werk.
 

Ferdinand Hodler, Nacht, 1889-90, olieverf op doek, 117 x 300 cm, Kunstmuseum, Bern.
Ferdinand Hodler, Nacht, 1889-90, olieverf op doek, 117 x 300 cm, Kunstmuseum, Bern.

De kunstenaar had zijn opleiding gevolgd bij de landschapschilder Sommer-Collier. Hodler was lid van de toonaangevende Sezession van Wenen, Berlijn en München. Daarnaast werd hij lid van de Rozenkruisers in Parijs. Hij bezocht Italië in 1908 en 1911. Ondanks zijn vele reizen en lidmaatschappen van verschillende groeperingen, hield Hodler zich enigszins afzijdig van de maatschappij.
Beroemd is het huiveringwekkende schilderij Nacht (zie afbeelding), dat in 1891 afgewezen werd voor een tentoonstelling in Genève, omdat het als onfatsoenlijk werd beschouwd. Het schilderij is zeer gedetailleerd, haast fotografisch uitgewerkt. Tegelijkertijd vormen de figuren ten opzichte van elkaar een georganiseerd patroon, wat door de kunstenaar zelf ‘parallellisme’ wordt genoemd. Vergelijkbaar met De schreeuw van Munch kan Nacht gezien worden als een expressie van een diepgewortelde angst van de kunstenaar. De centrale figuur - een zelfportret, net als de figuur rechtsboven - wordt akelig wakker als hij plots merkt dat er een gesluierde geest over hem heen kruipt. De vrouwen op de voorgrond kunnen worden herkend als de ex-vrouw en minnares van de kunstenaar. Ondanks de afwijzing voor de tentoonstelling in Genève werd het werk wel getoond in Parijs.