Emile Bernard (1868 – 1941)

Van onze redactie
  
Emile Bernard was kunstschilder, maar ook dichter en kunstcriticus. Hij behoorde tot dezelfde groep kunstenaars als Paul Gauguin en Paul Sérusier, die zich hadden gevestigd in Pont-Aven in het Franse Bretagne.

Emile Bernard, Boekweitoogsters bij Pont-Aven, 1888, olieverf op doek, collectie Josefowitz, Zwitserland
Emile Bernard, Boekweitoogsters bij Pont-Aven, 1888, olieverf op doek, collectie Josefowitz, Zwitserland

Bernard sloot zich in 1888 aan bij Gauguin in Pont-Aven. Daarvoor had hij een aantal jaren in Parijs gewoond, en gewerkt in het atelier van de Franse historieschilder Fernand Cormond. Daar ontmoette hij tevens Henri de Toulouse-Lautrec en Vincent van Gogh. Vanwege ongehoorzaamheid werd hij in 1886 weggestuurd, waarna hij een reis maakte door Normandië en Bretagne. In Pont-Aven werden Bernard en Gauguin hechte vrienden. De stijl van Bernard maakte een stormachtige ontwikkeling door, van het impressionisme naar het pointillisme richting het synthetisme van Gauguin, waarin een voorstelling in de eerste plaats vanuit de verbeelding wordt vervaardigd in plaats van naar de zichtbare werkelijkheid. In 1890 maakte de kunstenaar een geloofscrisis door en hij raakte geïnteresseerd in middeleeuwse kunst.
De vriendschap tussen Bernard en Gauguin kwam bitter tot een einde: Gauguin was volgens Bernard ten onrechte als leider van het symbolisme en voorman van het synthetisme aangeduid door kunstcriticus Georges-Albert Aurier. Een aantal jaren later sloot Bernard zich aan bij de kunstenaarsgroep Les Nabis. Hij nam in 1892 en 1893 deel aan tentoonstellingen met deze groep bij galerie Le Barc de Boutteville te Parijs. Ook organiseerde hij in 1892 de eerste retrospectieve van het werk van zijn vriend Van Gogh, die in 1890 was overleden. Hij exposeerde in datzelfde jaar op de eerste Salon de la Rose + Croix, waar zijn interesse voor religieuze kunst duidelijk zichtbaar werd. Hij reisde van 1893 tot 1903 door Italië, Spanje en Egypte. Later ontwikkelde hij bewondering voor de Venetiaanse meesters. Ook als kunstcriticus bleek Bernard van betekenis: als één van de eersten herkende hij in de symbolist Odilon Redon een groot kunstenaar.