Claude Lorrain (1600-1682)

Van onze redactie
 

Claude Lorrain (ook bekend als Claude Le Lorrain en als Claude Gellée) wordt beschouwd als de belangrijkste kunstenaar van de Franse barok. Zoals Rembrandt dat voor Nederland is en Rubens voor België. Opmerkelijk genoeg begint Lorrain aanvankelijk als leerling van een pasteibakker. 

Claude Lorrain, Haven met de inscheping van de koningin van Sjeba, 1648, olieverf op doek, 149.1 × 196.7 cm, National Gallery, Londen
Claude Lorrain, Haven met de inscheping van de koningin van Sjeba, 1648, olieverf op doek, 149.1 × 196.7 cm, National Gallery, Londen

Na als jongeman een tijd door Zuid-Europa getrokken te hebben, waarbij hij onder meer verblijft in Marseille, Genua en Venetië, treedt hij in 1622 in dienst als hulp van de Italiaanse schilder van landschappen en zeegezichten Agostino Tassi in Rome. Daarvoor werkt hij bovendien twee jaar bij de Duitse barokschilder Gottfried Wals in Napels dat zijn latere oeuvre blijvend zal beïnvloeden. Na deze leerschool in Italië keert Lorrain omstreeks 1625 terug naar Frankrijk, en vestigt zich in Nancy. Gedurende twee jaar studeert hij bij kunstschilder Claude Deruet. Maar omstreeks 1627 gaat hij terug naar Italië, naar Rome, waar hij uiteindelijk het grootste deel van zijn leven woont en werkt. 
Lorrain schildert vanaf dat moment bij voorkeur paradijselijke geïdealiseerde landschappen. Dit doet hij in opdracht van de Italiaanse aristocratie. Deze landschappen kenmerken zich door een enorme suggestie van diepte, waarbij veelal overvloedig zonlicht schijnt of net doorbreekt aan de horizon. Daarbij situeert Lorrain het landschap soms op de grens van land en zee, waarbij hij intens licht laat weerkaatsen op het zeeoppervlak (zie afbeelding). In deze schilderijen figureren reizigers en vissers in een door de kunstenaar met veel fantasie gecreëerde havenarchitectuur, bestaande uit monumentale plechtstatige gebouwen, klassieke zuilenrijen, schepen, pleinen, trappen en kademuren. Door een nauwkeurig bedacht samenspel van ingrediënten, zoals de bedrijvigheid van zorgvuldig geplaatste - steeds kleiner wordende - figuurtjes vanaf de voorgrond naar het middenplan van zijn composities, de architectuur, de werking van intens licht met een bijgaande gecontroleerde atmosferische ruimtewerking, ademen dergelijke stadsgezichten en landschappen een tijdsloze sfeer. Lorrain zijn werk is en blijft geliefd. Het krijgt later grote invloed op de (Engelse) landschapschilderkunst van de achttiende en negentiende eeuw, bijvoorbeeld op het werk van schilders als John Constable, Jean-Baptiste Camille Corot en William Turner. Naast zijn met licht overgoten stadsgezichten en landschappen, waar Lorrain zijn bekendheid vooral aan te danken heeft, schilderde hij ook voorstellingen uit het Oude en Nieuwe testament, onder meer in opdracht van de pausen Urbanus VIII, Alexander VII en Clemens IX. Vanaf 1640 worden religieuze en mythologische onderwerpen het belangrijkst binnen zijn oeuvre.