Carel Fabritius (1622-1654)

Een jonggestorven leerling van Rembrandt

Van onze redactie
  

De Nederlandse zeventiende-eeuwse kunstschilder uit de stijlperiode van de barok, Carel Fabritius, schilderde in zijn vroege periode voornamelijk historiestukken, mythologische en Bijbelse taferelen.

Carel Fabritius, Het puttertje, 1654, olieverf op paneel, 34 x 23 cm, Mauritshuis, Den Haag
Carel Fabritius, Het puttertje, 1654, olieverf op paneel, 34 x 23 cm, Mauritshuis, Den Haag

Zijn eerste opleiding kreeg hij van zijn vader in zijn geboorteplaats Midden-Beemster, ten noorden van Amsterdam. Zijn vader was onderwijzer in de Beemster. Later verhuisde Fabritius naar Amsterdam waar hij van ongeveer 1641 tot 1643 in de leer ging bij Rembrandt. De invloed van Rembrandt is zichtbaar in de schilderijen, welke hij in die periode maakt. Hij schildert met een losse penseelstreek met een voorkeur voor donkere kleuren. Daarbij past hij net als Rembrandt het clair-obscur toe, dit is de toepassing van extreem lichtdonker contrast, waarmee een dramatisch effect bereikt kan worden.
 

Inspiratie voor Johannes Vermeer

In 1650 verhuist Fabritius naar Delft. Daar komt hij in contact met de architectuurschilder Gerrit Houckgeest. Onder invloed van deze kunstenaar en andere nieuwe contacten, verandert geleidelijk zijn schilderstijl. De kleurstelling van zijn schilderijen wordt lichter. De thematiek ging meer richting het alledaagse. Hij schilderde portretten, stadsgezichten en Het puttertje (Zie afbeelding). Hij concentreerde zich steeds meer op de weergave van het licht en trompe-l’oeil schilderkunst, dit zijn afbeeldingen die de kijker in verwarring brengen vanwege hun bedrieglijke echtheid. De beroemde Delftse kunstschilder Johannes Vermeer zal later, mede geïnspireerd door Fabritius, hiermee verder gaan.
Op 32 jarige leeftijd sterft hij na een ontploffing van het Delftse Kruithuys, waarbij een kwart van de stad verwoest werd. Door zijn vroege overlijden is zijn oeuvre beperkt gebleven. Slechts veertien schilderijen zijn met zekerheid aan Fabritius toe te wijzen, waaronder het beroemde puttertje, dat te zien is in het Mauritshuis te Den Haag.