Aubrey Beardsley (1872 – 1898)

Van onze redactie
  
De zwart-wit tekeningen van de jonge Britse kunstenaar Aubrey Beardsley werden in zijn tijd in verband gebracht met de literatuur van schrijvers van het fin-de-siècle. Één van die schrijvers is Oscar Wilde, een Ierse schrijver, die behoorde tot de zogenaamde esthetische beweging. De leden van die beweging prefereerden schoonheid en aandacht voor de vorm van een kunstuiting boven de inhoud van het kunstwerk.

Aubrey Beardsley, The Peacock Skirt, 1893, grafiet en inkt op papier, 16 x 23 cm, Fogg Art Museum, Cambridge, Massachusetts
Aubrey Beardsley, The Peacock Skirt, 1893, grafiet en inkt op papier, 16 x 23 cm, Fogg Art Museum, Cambridge, Massachusetts

Beardsley groeide op in Brighton, waar hij werd opgevoed door zijn moeder. Hoewel ze niet rijk waren, zorgde zijn moeder er voor dat hij aan scholing niets te kort kwam. Toen hij op zijn zevende naar kostschool ging, was hij voor zijn leeftijd al uitzonderlijk geletterd en muzikaal.
Het werk van Beardsley werd bewonderd om de schoonheid van de decoratieve elementen en tegelijkertijd veroordeeld vanwege de gedurfde seksueel getinte inhoud.
De late negentiende eeuw, de tijd waarin Beardsley zich ontwikkelde en manifesteerde was ook de tijd van het symbolisme. Net als de Franse symbolisten was hij gefascineerd door het decadente, het erotische en het kwaad. Één voorbeeld daarvan zijn de illustraties die hij maakte bij een gedicht van Wilde over de Bijbelse figuur Salomé, stiefdochter van koning Herodes, die in ruil voor haar wonderschone en verleidelijke dansoptreden, het afgehakte hoofd van Johannes de Doper opeiste. Zie voor deze thematiek ook het schilderij De verschijning (Salomé) van Gustave Moreau. Ook symbolisten als Franz von Stuck en Max Klinger kozen graag dit gruwelverhaal als onderwerp van hun werk. Naast Bijbelse verhalen, voorzag de klassieke literatuur en de geschiedenis in onderwerpen voor deze kunstenaars. Dit gold ook voor Beardsley, die gevoed door zijn eigen psyche, uitdrukking probeerde te geven aan universele menselijke waarden en deugden. Beardsley’s grafische werk wordt ook wel gerekend tot wat in Engeland de 'modern style' genoemd wordt. Deze internationale stijl wisselt bijna per Europees land of regio van naam. Het wordt art nouveau in België en Frankrijk genoemd en jugendstil in Oostenrijk en Duitsland. De stijl beïnvloedde veel kunstenaars tijdens de eeuwwisseling van de negentiende naar de twintigste eeuw. Henri de Toulouse-Lautrec bijvoorbeeld paste in zijn affiches een 'sierlijke florale lijnvoering' toe, een stijlkenmerk van de art nouveau. Zijn persoonlijke stijlopvatting had grote invloed op zijn tijdgenoten. Toepassing van een vergelijkbaar decoratief lijnenspel is terug te zien in het werk van de pointillist Georges Seurat en in enkele late schilderijen van Van Gogh.
Beardsley overleed in 1898, op vijfentwintigjarige leeftijd te Menton in Frankrijk, aan de gevolgen van tuberculose, waar hij van kinds af aan leed. Ondanks zijn jonge leeftijd is zijn werk via publicaties wijdverspreid geraakt en kreeg het al tijdens zijn leven grote bekendheid. Zijn tekeningen en grafisch werk waren vooral tijdens zijn leven populair, maar ook gedurende een korte periode, die daar op volgde. Het beïnvloedde het werk van zijn tijdgenoten van het fin-de-siècle.