Revolutionaire beweging

Het impressionisme was revolutionair en keerde zich tegen het schilderen in het atelier. In tegenstelling tot de eeuwenlange traditie schilderden de Impressionisten bij voorkeur buiten. Bovendien schilderden ze geen historiestukken vol nationalistisch triomfalisme of schilderijen met een religieus of mythologisch thema. Hun onderwerpen verbeelden geen probleemstelling of onderliggende boodschap. Ze kozen voor inspiratie uit het gewone leven van alledag. Ze schilderden gewone burgers op een terras, uitstapjes naar de kust, cafés en boulevards van Parijs, spelevaarten van de bourgeoisie en repeterende balletmeisjes. Niet te vergeten de natuurimpressies, waarin men vooral de sfeer als gevolg van het seizoen, het zonlicht en de luchtgesteldheid weergeeft. Ze wilden  het juiste licht en atmosfeer weergeven in een momentopname. De kunstenaars gaven de natuur, de omgeving en het tafereel weer zoals die er op een bepaald moment uitzag. Een schilderij moest dus snel gemaakt worden, omdat het beeld als gevolg van verandering in de lichtval en zonnestand immers weer zou veranderen en het totale beeld er dus anders uit zou komen te zien. Ze noemden zichzelf vanwege deze grote interesse voor het licht ook wel 'illuministen' in de periode tussen 1860-1874 voordat het scheldwoord impressionisten was bedacht, dat daarna ook met enige triomfantelijkheid door henzelf werd gebruikt.
 

 
Stijlkenmerken van het Impressionisme

Het was in meerdere opzichten een vernieuwende beweging in vergelijking met de toen officieel erkende en veelvuldig toegepaste stijl van het Classicisme, dat hogelijk werd gewaardeerd door de conservatieve salonjury's. Want ook de stijl, waarin de schilders van van het Impressionisme schilderden week volledig af van de toen gangbare academische stijl. Omdat ze in de natuur werkten - dus niet in een atelier met koud neutraal licht uit het Noorden - waren de kleuren in hun schilderijen opvallend lichter, schaduwen kleurrijker, afgebeelde gezichten door het wisselende zonlicht vlekkeriger en contouren van vormen minder scherp. De impressionisten maakten gebruik van nieuwe wetenschappelijke inzichten op het gebied van de kleurenleer. Ze wisten dat er drie primaire kleuren bestaan: rood, geel en blauw. Ze wisten dat door menging van deze drie kleuren de drie secundaire kleuren ontstaan: groen, oranje en violet. Deze zes genoemde kleuren vormen samen precies het scala van de kleuren van de regenboog. En omdat de Impressionisten het natuurlijke licht dat zij waarnamen zo natuurgetrouw mogelijk wilden weergeven, gebruikten ze bij voorkeur combinaties van deze zes regenboogkleuren. Deze zes kleuren worden immers ook zichtbaar bij het breken van het licht door een prisma. Ze plaatsten de kleuren via vlot en losjes naast elkaar geplaatste penseelstreken op het doek. Vanaf enige  afstand beschouwd mengen deze penseelstreken zich optisch tot subtiele variaties in mengkleuren. De duidelijk zichtbare verftoetsen versterken bovendien de indruk, dat de schilderijen snel zijn gemaakt.

Het impressionisme beleeft haar hoogtepunt tussen 1874 en 1876 en blijft actief exposeren tot 1886. Belangrijke kunstschilders zijn: Eugène Boudin, Mary Cassatt, Gustave Caillebotte, Paul Cézanne, Emile Claus, Gustave Courbet, Edgar Degas, Armand Guillaumin, Johan Barthold Jongkind, Édouard Manet, Willard Metcalf, Claude Monet, Berthe Morisot, Lilla Cabot Perry, Camille Pissarro, Pierre-Auguste Renoir, Julia dos Santos Baptist, John Singer Sargent, Georges Seurat, Paul Signac, Alfred Sisley, Henri de Toulouse-Lautrec, Maurice Utrillo en de beeldhouwers Camille Claudel, Aristide Maillol en Auguste Rodin.